De dochter van de NOC-voorzitter
17-02-2012 door
In 1936 deed Gratia Schimmelpenninck van der Oye als eerste Nederlandse vrouw in de geschiedenis mee aan de Olympische Winterspelen. Niet gek voor iemand die haar achtergrond kent: ze was de dochter van Alphert baron Schimmelpenninck van der Oye, voorzitter van het Nederlands Olympisch Comité. Deze bestuurder veroorzaakte in 1921 zelfs een internationale politieke rel, die de Fransen bijna verleidde tot een bombardement op het Utrechtse dorp Doorn!
Gratia, haar vader en de Olympische Spelen
Gratia Schimmelpenninck van der Oye (voluit: Gratia Maria Margretha Baronesse van den Bergh - Schimmelpenninck van der Oye) is afgelopen weekend op 99-jarige leeftijd overleden. Ze was tot haar dood de oudste nog levende Nederlandse olympiër en de laatste nog levende Nederlandse deelnemer aan de Olympische Winterspelen van 1936.
Samen met haar vader Alphert baron Schimmelpenninck van der Oye was ze op die Winterspelen van 1936 aanwezig: zij als deelnemer en hij als voorzitter van het Nederlands Olympisch Comité. Als zestienjarig meisje zal ze vast ook aanwezig zijn geweest bij de Olympische Spelen in Amsterdam, omdat haar vader toen al drie jaar die functie bekleedde. Hij sprak tijdens de openingsceremonie van de Amsterdamse Spelen en was in de weken erna het bestuurlijke middelpunt van dit evenement.
Samenzweringen & bombardementen
Gratia moet er als klein meisje al aan gewend zijn geraakt dat haar vader zo in het centrum van de aandacht stond. Tenslotte was hij ook de burgemeester van de gemeente Doorn en Maarn, die na de Eerste Wereldoorlog één van de meest beruchte mensen ter wereld als vluchteling opnam: de Duitse keizer Wilhelm. Na afloop van die oorlog, die voor Duitsland desastreus afliep, vluchtte de keizer naar het dorp van Gratia om zich definitief te vestigen in Huis Doorn. Haar vader wachtte de gevallen leider persoonlijk op om hem als burgemeester te verwelkomen. Daarmee zorgde hij voor grote woede in Frankrijk en Engeland, want die landen waren bang dat Wilhelm vanuit Doorn opnieuw de macht wilde grijpen in zijn vaderland en daarmee Europa in een volgend gewapend conflict zou storten.
De Engelse krant The Daily Chronicle schreef daarom: ‘Het blote feit van zijn nabijheid is een aansporing voor samenzweringen. Wij rekenen daarom erop om zonder uitstel te vernemen dat de ex-keizer genoopt is om op grotere afstand van de grens verblijf te nemen.’
In 1921 werd vanuit Frankrijk zelfs gedreigd om bommen te gooien op Doorn om zo de keizer weg te jagen! Het bleek pure bluf, want zo belangrijk vonden de winnaars van de Eerste Wereldoorlog de gewezen keizer nou ook weer niet. En ook de Duitsers vergaten al snel hun oude leider, die in Doorn een merkwaardige liefde voor houthakken ontwikkelde. Hoe dan ook: Gratia was nog maar negen jaar toen de Fransen met dat bombardement dreigde, maar welke invloed dat op haar heeft gehad, is onbekend.
Eerste Nederlandse vrouwelijke deelnemer
In 1936 ging Gratia, met haar vader, naar het Duitsland van Wilhelm voor de Winterspelen in Garmisch-Partenkirchen. Daar deed ze mee aan de alpineski en werd veertiende. Veel belangrijker voor de geschiedschrijving is dat ze daar de eerste Nederlandse vrouwelijke deelnemer aan de Winterspelen was.
In 1938 was ze ook de eerste vrouw, die plaatsnam in het bestuur van de wereldskibond FIS. Net als haar vader, die in 1943 stierf, speelde ze zo een belangrijke rol als sportofficial.
Met haar dood nemen we afscheid van één van de allerlaatste mensen, die met eigen ogen de Olympische Spelen van Amsterdam hebben gezien. Daarnaast nemen we afscheid van een eeuw roerige geschiedenis, waardoor zelfs Doorn voor heel even van de aardbodem dreigde te worden geveegd door boze Fransen.
Jurryt van de Vooren ( @jRRT )
Sporthistoricus
Eigenaar van Sportgeschiedenis.nl en werkzaaam voor het Olympisch Stadion
